Φυσική Α λυκείου (Παγίδες στα διαγωνίσματα)

Τα συχνότερα σφάλματα στην Τράπεζα Θεμάτων της Φυσικής Α’ Λυκείου εντοπίζονται στη διανυσματική φύση των μεγεθών, στις παρανοήσεις γύρω από τις δυνάμεις και στη λανθασμένη επιλογή ενεργειακών θεωρημάτων.

1. Κινηματική & Γραφικές Παραστάσεις

• Πρόσημο Επιτάχυνσης vs Επιβράδυνση: Αρνητική επιτάχυνση ($a < 0$) δεν σημαίνει απαραίτητα επιβράδυνση. Επιβραδυνόμενη είναι η κίνηση όταν τα διανύσματα ταχύτητας και επιτάχυνσης έχουν αντίθετη φορά ($a \cdot v < 0$). Αν $v < 0$ και $a < 0$, η κίνηση είναι επιταχυνόμενη προς την αρνητική κατεύθυνση.
• Εμβαδόν στο Διάγραμμα $v-t$: Το εμβαδόν μεταξύ της καμπύλης και του άξονα του χρόνου αντιπροσωπεύει τη μετατόπιση ($\Delta x$), όχι απαραίτητα το συνολικό διάστημα ($s$). Αν η ταχύτητα αλλάζει πρόσημο, το συνολικό διάστημα υπολογίζεται αθροίζοντας τα απόλυτα εμβαδά των επιμέρους περιοχών.

2. Δυναμική & Τριβή

• Αυθαίρετη ισότητα $N = mg$: Η κάθετη αντίδραση ισούται με $mg$ μόνο σε οριζόντιο επίπεδο χωρίς άλλες κατακόρυφες δυνάμεις. Σε κεκλιμένο επίπεδο είναι $N = mg \cos\theta$, ενώ αν ασκείται δύναμη υπό γωνία, η $N$ τροποποιείται ($N = mg \pm F_y$).
• Στατική Τριβή vs Τριβή Ολίσθησης: Η στατική τριβή δεν είναι σταθερή ούτε ισούται πάντα με $\mu_s N$. Υπολογίζεται από τη συνθήκη ισορροπίας ($\Sigma F = 0$) και παίρνει τιμές από $0$ έως $T_{s,\max} = \mu_s N$.
• Κατεύθυνση Τριβής: Η τριβή εναντιώνεται στη σχετική ολίσθηση των επιφανειών, όχι απαραίτητα στη δύναμη $F$ ή στην ταχύτητα του σώματος.

3. Έργο & Ενέργεια (Θέματα Γ & Δ)

• Λανθασμένη εφαρμογή ΑΔΜΕ: Η Αρχή Διατήρησης της Μηχανικής Ενέργειας ισχύει αποκλειστικά όταν παράγει έργο μόνο το βάρος (ή γενικότερα διατηρητικές δυνάμεις). Όταν υπάρχει τριβή, η ΑΔΜΕ δεν ισχύει και εφαρμόζεται υποχρεωτικά το Θεώρημα Μεταβολής Κινητικής Ενέργειας ($W_{\Sigma F} = \Delta K$).
• Πρόσημο Έργου: Το έργο της τριβής είναι πάντα αρνητικό ($W_T = -T \cdot \Delta x$). Το έργο του βάρους είναι θετικό στην κάθοδο ($W_w = +mgh$) και αρνητικό στην άνοδο ($W_w = -mgh$).

4. Διατύπωση στο Θέμα Β (Θεωρία με Αιτιολόγηση)

• Ελλιπής Τεκμηρίωση: Η επιλογή της σωστής πρότασης χωρίς πλήρη φυσική αιτιολόγηση στερεί το μεγαλύτερο μέρος των μονάδων. Απαιτείται πάντα:
  1. Αναφορά στον αντίστοιχο φυσικό νόμο.
  2. Μαθηματική απόδειξη/παραγωγή.
  3. Τελική αντιστοίχιση με την επιλογή.